Witbalans / Whitebalance

Ooit een nare kleurzweem gehad in een foto gemaakt bij kunstlicht? Een van de voordelen van digitale fotografie is de mogelijkheid om de witbalans na het nemen van de foto zelf nog aan te passen. Vrijwel alle diafilms en negatieffilms zijn ontworpen voor gebruik bij gemiddeld daglicht. Dat betekent dat foto's die worden genomen bij kunstlicht of op een koele winterochtend een lelijke oranje of blauwe kleurzweem vertonen. Omdat je ogen zich aanpassen aan het type licht, valt een dergelijke kleurzweem veel erger uit dan we het met onze eigen ogen hebben gezien. Hieronder staat een voorbeeld.

Kleurbeheer

Er zijn minstens drie redenen waarom gevorderde fotografen zich verdiepen in Colour Management ("Kleurbeheer"):

• Het menselijk oog kan meer kleuren van elkaar onderscheiden dan een camera. Een camera kan op zijn beurt meer kleurnuances van elkaar onderscheiden dan een beeldscherm kan weergeven. En een printer of fotocentrale, tenslotte, slaagt er niet in om alle kleuren af te drukken die door een beeldscherm weergegeven kunnen worden. Kleurbeheer kan deze verschillen zo klein mogelijk houden.
• De meest gebruikte kleurruimtes in de digitale fotografie (s-RGB, Adobe RGB) zijn niet aan elkaar gelijk en zijn zelfs apparaat afhankelijk. Elke digitaal opgeslagen kleur ( bijvoorbeeld: 235,227,99, links in Adobe RGB, rechts is s-RGB) wordt door ieder apparaat net iets anders geinterpreteerd wordt. Met behulp van kleurbeheer kunnen de kleurverschillen tussen verschillende apparaten (camera's, scanners, beeldschermen en printers) zo goed mogelijk op elkaar afgestemd worden.
• Beeldschermen zenden licht uit (een additief RGB kleurmodel), terwijl prints van foto's juist licht absorberen (CMYK model). Hierdoor ontstaan verschillen tussen een afbeelding op een beeldscherm en een afdruk van diezelde afbeelding; met name bij sterk verzadigde kleuren. Een beeldscherm kan makkelijk een heel verzadigde groene kleur weergeven die door een printer niet te genereren is omdat de printer blauwe inkt met gele inkt moet mengen om groen te krijgen. Het mengen van inkt levert een minder verzadigde kleur op.

Workflow

Workflow is in korte tijd een populair woord geworden in de digitale fotografie. Digitale fotografie workflow of workflow fotografie zijn begrippen die enorm veel worden gebruikt in recente internetpublikaties. Maar op zich is het niets nieuws. Vrij vertaald betekent het iets als: de stappen die je onderneemt van het begin tot het einde: je werkproces, bijvoorbeeld van van opname tot afdruk. Maar het begrip Workflow kan ook van toepassing zijn op een deel van het fotografieproces, zoals het ontwikkelen van een RAW file, het opslaan en archiveren van foto's, het retoucheren van een foto of het maken van een print. You name it en iemand noemt het wel een workflow:

Exposure Value

Een Exposure Value (EV) geeft alle combinaties van diafragma en sluitertijd die eenzelfde belichting opleveren. In combinatie met een ISO-waarde kan het de absolute hoeveelheid licht in een bepaalde situatie weergeven. Onderstaande voorbeelden zijn overgenomen uit de beschijving van EV in Wikipedia.

Scherptediepte

Scherptediepte ("Depth of Field") is een gebied op een foto die scherp wordt afgebeeld. De scherptediepte wordt bepaald door de afstand tot het punt waarop je hebt scherp gesteld, het diafragma en de brandpuntsafstand van je lens en de grootte van de uiteindelijke afdruk:

• Hoe kleiner de brandpuntsafstand, hoe groter de scherptediepte
• Hoe kleiner het diafragma (hoe hoger F), hoe groter de scherptediepte
• Hoe kleiner de sensor (compact digitale camera's!), hoe groter de scherptediepte
• Hoe verder het onderwerp, des te groter de scherptediepte
• Hoe kleiner de afdruk van een foto, des te groter de scherptediepte

Purple fringe, blooming

Op deze pagina site wordt Purple Fringing of Blooming besproken. Dit is een storend verschijnsel ("artefact") dat wordt veroorzaakt door de sensor van de digitale camera. Een voorbeeld van purple fringe vind je in de bovenste afbeelding van reflecties in het water (genomen met een Canon Powershot S 50). Om het effect beter te zien, kan je op de bovenste foto klikken.

Een ander artefact dat vaak wordt geassocieerd met, maar dat wordt veroorzaakt door de lens, is het zogenaamde chromatische aberratie.
In tegenstelling tot chromatische aberratie, dat voornamelijk aan de randen van de afbeelding voorkomt, kan blooming of purple fringe overal in de foto voorkomen, waar er abrupte licht/donker overgangen zijn. Echt duidelijke voorbeelden vind je bij een test van een Sony camera op DP-review. Op DP-review vind je ook een toelichting op blooming en op purple-fringing.

Stof op sensor verwijderen

Digitale spiegelreflexcamera's zijn gevoelig voor stof op de sensor. Je kan het stof verwijderen, met bijvoorbeeld een sensor brush. Het stof kan op de sensor terechtkomen bij het wisselen van een lens. Je zult dit niet meteen zien aan de foto's die je maakt, maar met name in egale vlakken, zoals een egale grijze of blauwe lucht, ga je op den duur vlekken zien die veroorzaakt worden door stof op de sensor. Bij een klein difragma zal je dat eerder zien dan bij een grot diafragma.

Het goede nieuws is dat je eenvoudig zelf kunt bepalen of het nodig is om het stof te verwijderen. Het slechte nieuws is, dat je daar zeer voorzichtig bij te werk moet gaan.

Techniek: Film vs Digitaal

Conventionele fotografie maakt razendsnel plaats voor digitale fotografie. In feite maken bijna alle gebruikers van een analoge camera al gebruik van digitale technieken. Afdrukcentrales scannen negatieven en dia's in om er daarna een afdruk van te maken. Toch zweren sommige fotografen nog bij de scherpte van films, waarvan de kwaliteit beter zou zijn dan van de beste digitale camera. Misschien is dat waar als je een afdruk laat maken bij een professioneel vaklab waar je zeker weet dat het negatief of de dia niet (of met een scanner van tienduizenden euro's) wordt ingescand. Maar ook veel vaklaboratoria scannen printwerk eerst in. Waarschijnlijk voldoen digitale camera's qua scherpte, kleurechtheid, dynamisch bereik en veelzijdigheid aan de eisen van de meeste fotografen. Voor hen biedt digitale fotografie veel voordelen:

Dekking en Contrast

Dekking en contrast zijn twee belangrijke basisbegrippen aan de hand waarvan je de technische kwaliteit van een afdruk kunt bespreken. In Photoshop zijn dekking en contrast eenvoudig aan te passen met behulp van niveaus of curves.

Belichting

De belichting van de sensor is een allesbepalende stap in de fotografie. Zonder belichting geen foto. Overbelichting verpest je foto. Een goed belichte foto is net als een dirty mind, "a joy forever". Meestal maakt de camera in de programmastand al een goed belichte foto. Maar er zijn uitzonderingen: bijvoorbeeld een artiest die in een spotlight staat in een verder donker theater. In een dergelijk geval zal de camera in programmastand overbelichten. Een lichtmeter van een camera gaat uit van een 18% grijswaarde. In sommige situaties levert dat een onderbelichte foto op (sneeuwfoto met grijze sneeuw). In andere situaties een overbelichte foto (zwarte camera tegen een zwarte achtergrond die grijs blijkt te zijn in de foto).

Chromatische Aberratie / Chromatic aberration

Met name bij het gebruik van groothoeklensen kan er aan de randen chromatische aberratie optreden bij scherpe overgangen van donker naar licht. Bijvoorbeeld reflecties van de zon in kabbelend water of de silhouetten van takken tegen de lucht zijn goede punten om chromatische abberatie te herkennen. In Engelstalige sites wordt dit ook wel fringing genoemd. Het schijnt dat digitale camera's hiervoor gevoeliger zijn dan analoge camera's. Voor een digitale compactcamera zou je dat nog kunnen wijten aan een eventueel mindere kwaliteit van de zooomlens, maar zelfs bij het gebruik van dezelfde lens (in het geval van spiegelreflexcamera's) schijnt de chromatische aberratie eerder voor te komen bij digitale fotografie dan bij analoge fotografie.