RAW bestand RAW of jpg RAW software RAW & dynamisch bereik

RAW & Dynamisch bereik Het menselijk oog kan grotere lichtverschillen overbruggen dan een camera (beeldscherm, printer of afdrukcentrale). We zien op een zonnige dag details in de schaduw, maar tegelijkertijd ook details in de zonnige gedeeltes om ons heen. En dat zonder dat er een onderwerp in de zon overbelicht is, of een onderwerp in de schaduw overbelicht. Een camera heeft een minder groot dynamisch bereik, en maakt van de lichtste partijen een overbelichte witte vlek zonder details, en van de donkere partijen een onderbelichte zwarte vlek zonder details. Met andere woorden: het menselijk oog heeft een dynamisch bereik - of een dynamische omvang - van 12 stops, diafilm tot circa 6 stops en digitale camera's en negatieffilms tussen de 6 en 9 stops, afhankelijk van merk en ISO instelling.

Dit heeft als gevolg dat een op een zonnige dag gemaakte opname tegenvalt omdat je in de foto minder details terugvind dan je zelf zag toen je de foto maakte. Ook een portret gemaakt met fel tegenlicht op diafilm of negatief leidt vaak tot teleurstellende resultaten (tenzij je een silhouet zonder doortekening wilt). Met digitale fotografie is het niet anders dan met diafilm of negatief. Een skier in de sneeuw weerkaatst honderdduizenden malen minder licht dan de sneeuw. Toch is het menselijk oog in staat om in dezelfde oogopslag zowel de sneeuw als de skier doortekend weer te geven, en een camera niet. Dit heeft tot gevolg dat de skier in de sneeuw voor de camera zo donker is geworden ten opzichte van de sneeuw, dat de fotograaf een keuze moet maken:
- of doortekening van de sneeuw, maar een onderbelicht, zwart silhouet zonder doortekening van de skier,
- of uitgevreten, overbelichte sneeuw met een goede doortekening van de skier
Overigens kan je vanaf Photoshop CS met de functie Schaduw/Hooglichten (Shadow/Highlight) nog enorm veel corrigeren aan onderbelichte of overbelichte partijen in een foto. Dynamisch bereik is iets anders dan 8 bits en 16 bits dataopslag: het dynamisch bereik geeft aan hoe veel stops er zitten tussen zwart en wit. De bitdiepte geeft aan hoe veel gradaties er tussen zwart en wit worden onderscheiden door de camera. Een digitale camera met een dynamisch bereik van 6 stops kan een foto oplsaan in 256 gradaties (8 bits) of 2096 gradaties (16 bits). Aan het dynamisch bereik van de camera verandert niets als je overschakelt van 8 naar 16 bits; overbelicht blijft overbelicht en ondervbelicht blijft onderbelicht. Maar het 16 bit Raw bestand geeft wel veel meer kleurgradaties. Zie ook RAW deel 2.

Een RAW file is lineair!

De truc die "de pixels van ons oog" toepassen om een groot dynamisch bereik te realiseren, is door steeds minder gevoelig op licht te reageren als er meer licht op een "pixel van je oog" valt. Als er tien keer zo veel licht op ons oog valt, ervaren we de lichtintensiteit maar als twee keer zo veel. Als er honderd keer zo veel licht op ons oog valt, als drie keer zo veel. En duizend keer zo veel licht zien we als vier keer zo veel.
Een sensor van een digitale camera werkt echter anders: als er tien keer zo veel licht op een sensor valt, wordt dat ook opgeslagen als 10 keer zo veel signaal.
In een lineair bestand, zoals een RAW file bevat de lichtste zone de helft van het totale aantal niveaus.Daarmee is zone 1 twee keer zo licht als zone 2. Zone 2 bevat 25% van alle niveaus, etc. Zie hiervoor de uitgebreide uitleg Human vision and tonal levels van Norman Koren. De meeste camera's hebben een 12 bits RAW bestand. De meeste camera's hebben een 12 bits RAW bestand. Levels are lost when converting from a 12-bit RAW format (4096 levels total) to an 8-bit file (8-bit B&W or 24-bit color). But image quality in an 8/24-bit file will be adequate, though just barely, if the exposure is correct and little editing is required.

Een andere manier om de beperkingen van de 8 bits kleurruimte van het jpg bestand toe te lichten, of beter gezegd: de extra mogelijkheden die een Raw bestand je biedt, is aan de hand van het zone-systeem.

Meer informatie over dynamisch bereik RAW:

• Dynamisch Bereik
• Raw capture Linear Gamma and Exposure
  pdf van Bruce Fraser (4 pagina's, 0,25 mb) met de onderbouwing van de verschillen tussen RAW (lineair) en Photoshop files zoasl TIFF en jpeg (lineair).
• RAW, Post processing and printing Forum